Ciecze są utrzymywane razem przez słabe oddziaływania między ich cząsteczkami. Aby przejść do fazy gazowej, cząsteczka musi uzyskać wystarczającą ilość energii z ciepła lub innych źródeł, aby przezwyciężyć te interakcje.
Rozważmy zamknięty pojemnik z czystą cieczą w temperaturze pokojowej. Niektóre cząsteczki fazy ciekłej na powierzchni uzyskują wystarczającą ilość energii, aby odparować, a część tej pary traci energię i skrapla się z powrotem do cieczy. Gdy szybkość parowania i kondensacji jest taka sama, ciecz i para osiągają równowagę. W tym momencie przestrzeń nad cieczą jest nasycona parą i nie ma zmiany netto ilości cieczy i pary w pojemniku. Ciśnienie wywierane przez parę nazywane jest ciśnieniem pary.
Teraz rozważ otwarty pojemnik z płynem. W tym miejscu para może się ulatniać, zapobiegając nasyceniu obszaru nad cieczą. W ten sposób parowanie może trwać do momentu, gdy nie pozostanie płyn. Wraz ze wzrostem temperatury cieczy wzrasta szybkość parowania, a co za tym idzie, rośnie również prężność pary. Jeśli doda się wystarczającą ilość ciepła, cząsteczki znajdujące się głębiej w cieczy zaczynają parować, co widzimy jako tworzące się pęcherzyki pary.
Nazywa się to gotowaniem i rozpoczyna się, gdy prężność pary związku jest równa ciśnieniu atmosferycznemu. Temperatura, w której to następuje, to temperatura wrzenia. Ponieważ każda czysta substancja ma różne rodzaje i siłę oddziaływań międzycząsteczkowych, różne substancje mają różne temperatury wrzenia.
Przyjrzyjmy się teraz, jak interakcje międzycząsteczkowe wpływają na temperaturę wrzenia. Wiele oddziaływań międzycząsteczkowych obejmuje obszary o nierównomiernej gęstości elektronów zwane dipolami. Wszystkie cząsteczki mają krótkie wahania w rozkładzie elektronów, więc nawet cząsteczki niepolarne mogą tymczasowo mieć dipole. W odpowiedzi w pobliskich cząsteczkach tworzą się przeciwstawne dipole.
Siły przyciągania między tymczasowymi i indukowanymi dipolami nazywane są siłami dyspersji londyńskiej i są dominującymi oddziaływaniami między cząsteczkami niepolarnymi, takimi jak węglowodory. Londyńskie siły dyspersyjne są silniejsze między dużymi cząsteczkami z wieloma elektronami, ponieważ cząsteczki te słabo utrzymują swoje elektrony, co ułatwia sąsiednim cząsteczkom wpływanie na ich rozkład elektronów.
Na przykład nierozgałęziony alkan o dużej masie cząsteczkowej ma wyższą temperaturę wrzenia niż nierozgałęziony alkan o niższej masie cząsteczkowej. Dodatkowo nierozgałęziony alkan ma wyższą temperaturę wrzenia niż rozgałęziony alkan o porównywalnej masie cząsteczkowej ze względu na większą powierzchnię.
Cząsteczki z wiązaniami polarnymi mają stałe dipole, umożliwiające regularne oddziaływania dipol-dipol między nimi. Oddziaływania dipol-dipol są silniejsze niż siły dyspersji Londona, więc zwykle potrzeba więcej energii cieplnej do zagotowania cieczy polarnych niż cieczy niepolarnych. Na przykład temperatura wrzenia jednego chloropentanu, cząsteczki polarnej, wynosi 108 °C. Heksan, który ma podobną powierzchnię, ale nie ma dipola, ma niższą temperaturę wrzenia.
Cząsteczki, w których zarówno wodór jest kowalencyjnie związany z bardziej elektroujemnym atomem, jak i atom wycofujący elektrony z samotną parą elektronów, są zdolne do wiązania wodorowego. Wiązania wodorowe są silniejsze niż oddziaływania dipol-dipol i siły dyspersji Londona, więc do ich pokonania potrzeba jeszcze więcej energii cieplnej. Na przykład propan i etanol mają podobną masę cząsteczkową i powierzchnię. Ale temperatura wrzenia propanu jest znacznie niższa niż etanolu, ponieważ cząsteczki etanolu mogą tworzyć ze sobą wiązania wodorowe, podczas gdy propan nie.
W tym laboratorium użyjesz metody kapilarnej do określenia temperatury wrzenia dwóch rozpuszczalników organicznych.
Oznaczanie temperatury wrzenia
Podobnie jak temperatura topnienia, temperatura wrzenia jest właściwością fizyczną. Jeśli próbka jest czystym związkiem…
Prawa autorskie © 2026 MyJoVE Corporation. Wszelkie prawa zastrzeżone.